16.1 C
Kołobrzeg
21 września 2019
Także.pl
Image default
Ciekawostki Kołobrzeg

Ceremonia przekazania do Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu kompletu wózków amunicyjnych do moździerza 220 mm, wz.32 Škoda

27 czerwca 2019 r. w Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu odbędzie się uroczystość przekazania zestawu lawet do przewozu moździerza 220 mm, wz.32. Wydobyte z dna jeziora w Norwegii lawety znajdowały się początkowo w Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy, skąd w ramach wieloletniego wypożyczenia trafiły do Kołobrzegu. Wszystkie lawety przeszły gruntowną konserwacje w zakładach Artura Zysa w Plawcach pod Poznaniem. Dzięki precyzyjnym zabiegom konserwatorskim w pełni odzyskały sprawność techniczną i pełne zabezpieczenia przed korozją i degradacją.

Moździerze zostały wyprodukowane w Czechach. Były działami wielkiej mocy, przeznaczonymi m.in. do ostrzału wrogich fortyfikacji. Moździerz transportowany był w trzech częściach (lufa, łoże, podstawa), każda z nich holowana była na przyczepie przez osobny ciągnik. Działo (z pewnymi zmianami konstrukcyjnymi) w okresie międzywojennym znajdowało się na wyposażeniu Wojska Polskiego pod oznaczeniem moździerz 220 mm wzór 32. Do transportu moździerz 220 mm rozkładany był na trzy elementy (lufa, łoże i podstawa), a do każdego elementu był przypisany jeden wózek.

Polska podpisała umowę na dostawę 27 moździerzy i 2700 pocisków przeciwbetonowych 7 marca 1933 roku. Moździerze kal. 220 mm bojowo wykorzystano podczas II bitwy pod Tomaszowem Lubelskim. 22 września zajęły stanowiska pod Werechaniami i wspierały ogniem atakującą piechotę. Z uwagi na to, że moździerze strzelały amunicją przeciwbetonową, ich wybuchy miały raczej skutek psychologiczny, a nie bojowy. Jednakże ostrzał zmusił Niemców do wycofania się. 23 września działa 11 Dywizjonu Artylerii Najcięższej zajęły nowe stanowiska na południe od Werechań, następnie zwalczały ogniem pododdziały niemieckiej 28 Dywizji Piechoty. Wkrótce Niemcy przeprowadzili kontruderzenie, które spowodowało straty po stronie polskiego dywizjonu. Do końca dnia wystrzelano całą posiadaną amunicję i przystąpiono do niszczenia pojazdów i dział. Wysadzono zamki moździerzy, a drobne elementy rozbijano lub po zdemontowaniu zakopano. Dywizjon już jako słaby pododdział zmotoryzowany wycofał się w rejon Krasnobrodu. W tamtym rejonie jednostka została okrążona i przestała istnieć.

Niemcy oraz Sowieci zdobyli wszystkie posiadane przez Polskę moździerze. Zdecydowaną większość zagarnęli Niemcy, którzy wcielili je do własnych sil zbrojnych pod nazwą 22 cm Mrs 538 (p). Zdobyte w Polsce moździerze Niemcy przewieźli do Norwegii, gdzie służyły jako działa artylerii nadbrzeżnej.

Po zakończeniu wojny, moździerze jeszcze do polowy lat sześćdziesiątych znajdowały się na swoich pozycjach po czym zostały przez stronę norweską zezłomowane. Jak dotąd nigdzie nie odnaleziono żadnego egzemplarza moździerza kal. 220 mm Škoda.

Przed około 10 laty w Norwegii, na głębokości 5 metrów na dnie jeziora górskiego Jernvatne koło Narwiku znaleziono trzy pełne komplety lawet do przewozu moździerzy oraz jeden pojazd amunicyjny. Zostały one tam najprawdopodobniej porzucone przez Niemców, którzy wykorzystywali moździerze jako baterie stale. Przez kilka lat ambasador RP w Oslo Stefan Czmur wraz z attaché obrony płk Jarosławem Przybysławskim podejmowali starania o wydobycie polskich podwozi do 220 mm moździerzy wzór 32 z dna jeziora. W roku 2013 strona polska wystąpiła do Norwegii o wydobycie i przekazanie lawet do kraju.  Inicjatywę poparł ówczesny szef sztabu armii norweskiej generał Harald Sunde. Zawarto porozumienie na mocy którego dwa pełne zestawy lawet miały wrócić do Polski a trzeci trafić do zbiorów Muzeum Wojny w Narwiku. Zrealizowane dzięki uprzejmości norweskich sił zbrojnych przedsięwzięcie, po wielu próbach – ze względu na bardzo trudne w tym regionie warunki pogodowe – zakończyło się sukcesem w lipcu 2014 roku.  Dzięki wsparciu i pomocy firmy Kongsberg lawety powróciły do Polski, gdzie zostały przewiezione do Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy.

W wyniku porozumienia pomiędzy Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu oraz Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy obie placówki mogą zaprezentować zwiedzającym pełne zrekonstruowane zestawy lawet do przewozu moździerzy 220 mm.

Rozpoczęcie ceremonii przekazania odbędzie się 27 czerwca o godzinie 10.00 w Sali Plafonowej Muzeum Oręża Polskiego przy ul. Armii Krajowej 13.

Fot. Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu

Powiązane wpisy

Anna Mieczkowska popiera strajk nauczycieli. Nauczyciele nie stracą części wynagrodzenia?

admin

Urząd Miasta szuka chętnych do komisji egzaminacyjnych

admin

Bezpłatne szkolenie z nowego prawa dot. ochrony danych osobowych

admin

Zostaw komentarz